Халбаакы нэһилиэгэр «Мастаах» сопхуос тэриллибитэ 65 үбүлүөйдээх сылыгар анаммыт Үрүҥ Тунах ыһыахха Тылгыныттан 30-ча киһилээх дэлэгээссийэ баран кытынна.
Ыһыах күнү көрсүү сиэриттэн -туомуттан саҕаланна. Онтон сарсыарда 10 чааска ыһыах ыһыллар сиригэр Аан Аартыкка ыалдьыттары көрсүү сиэрэ-туома ыытыллан, Тамалакаан Тамарата хас биирдии киһини ыраастаан, ыһыах маанылаах түһүлгэтигэр киирдибит. Улуус баһылыга С.Н. Винокуров, өрүс уҥуор сытар 8 нэһилиэктэр аҕа баһылыктара сэлэлии хааман киирдилэр, биһигиттэн баһылык солбуйааччыта Иванова Майя Михайловна сырытта. Улуус баһылыга С.Н. Винокуров, Халбаакы нэһилиэгин баһылыга А.И. Васильев өрөгөйдөөх үбүлүөйүнэн эҕэрдэлээтилэр. Ыҥырыылаах ытык-мааны ыалдьыттар «Мастаах» сопхуоһу салайбыт, үлэлээбит туруу үлэһиттэр оччотооҕу кэми ахтан-санаан аастылар, эҕэрдэ тыл эттилэр. Наҕараадалары туттардылар.
Ыһыах арыллыытын сиэригэр-туомугар «Түҥ саһарҕата» уонна «Сандаара» үҥкүү ансаамбыллара кытыннылар, кымыс иһиитин сиэригэр-туомугар М.М. Мосов кытынна.
«Мастаах» сопхуос Тылгынытааҕы отделениетын туруу үлэһиттэрэ, ыччат сүөһүнү төлөһүтүү маастара, ыччат наставнига, бастакы кылаастаах сүөһү көрөөччү, бастыҥ ыанньыксыт, коммунист, «Бочуот Знага»уордьаннаах Иванова Парасковья Егоровна уонна «Мастаах» сопхуос тырахтарыыһа, «Үлэҕэ Албан аат»үһүс истиэпэннээх уордьанынан наҕараадаламмыт Иванов Николай Егорович мэтириэттэрин киин түһүлгэҕэ тутан киирии долгутуулаах түгэнигэр кытынныбыт.
Ыһыах түһүлгэтин биир саамай бочуоттаах уонна киэн туттар миэстэтиттэн нэһилиэктэр «Мастаах» сопхуоска үлэлээбит дьоннорун үйэтитэр аллея буолар. Манна Тылгыныттан бу сопхуоска үлэлээбит чулуу дьоннорун баннердара киэҥ сэҥээриини ылла.
Сиэдэрэй көстүүлээх дьэрэкээн быыстапка
Тылгыныга талааннаах, иис куттаах, иистэнэллэрин сөбүлүүр кэрэ аҥардар, Далбар Хотуттар элбэхтэр. Кинилэр үлэлэрэ араас быыстапкаларга, уус-уран оҥоһуктар көрүүлэригэр куруутун ситиһии көтөллөнөллөр. Үбүлүөйдээх ыһыахха «Талба талаан түһүлгэтэ» диэн быыстапка-дьаарбаҥка элбэх дьону түмтэ, киэҥ сэҥээриини ылла. Биһигиттэн бу быыстапкаҕа кыттыбыт, үлэлэрин тэрийээччилэргэ биэрэн ыыппыт иистэнньэҥнэрбит Васильева Р.П., Мякчегирова Р.Ф., Кириллина Л.С., Иннокентьева Е.Е. көмүс тарбахтарынан оҥорбут сиэлинэн,кылынан оҥоһуктара, туос иһиттэрин арааһа, оҕуруонан, быысапканан оҥоһуктара, кыбытык тигиилээх көбүөрдэрэ, дьөһөгөй оҕотун симэхтэрэ : чаппараах, кычым олус да кэрэ көстүүлээхтэр, көрбүт эрэ барыта кэрэхсээтэ. Иистэнньэҥ далбардарбытыгар өссө да элбэх кэрэ түгэннэри бэлэхтии сылдьыҥ диэн этэбит.
Быыстапкаҕа үлэлэри түмэн, бэлэмнээн киллэрэн, ыһыах маанылаах түһүлгэтигэр Иванова З.Д., Кириллина Л.С. туруордулар.
Тылгыны түһүлгэтэ элбэх ыалдьыттары түмтэ
Түһүлгэбитигэр биир дойдулаахтарбыт мааны ыалдьыт буолан дойдуларын дьонун-сэргэтин көрсөн, ирэ-хоро кэпсэтэн, төрөөбүт төрүт дойдуларыттан кэлбит минньигэс, амтаннаах ахтылҕаннаах астарын тото-хана сиэтилэр, махтал маанытын эттилэр. Кус, ыһаарыламмыт балык, балык кэтилиэтэ, сүөгэй уонна да элбэх остуол хотойорунан ас-үөл тардылынна, үтэһэлээх эт, сылгы хартата, быырпах (тэрийээччилэр биэртэрэ) олус элбэх.
Култуурунай тэрээһиннэр сонуннара
Добун оһуокай «Үлэни уруйдуохха, или-эйэни туойуохха» диэн оһуокай этээччилэр күөн күрэстэригэр оҕолорго Алексеева Ира 3 миэстэни ылла. Ира маладьыас, кыра эрдэҕиттэн сахалыы куттаах, оһуокай, норуот ырыатын күрэхтэригэр куруук кыттар, ситиһии кынаттанар. “ Дьиэрэй, норуот ырыата” оҕолорго уонна улахан дьоҥҥо аналлаах күөн күрэскэ Тылгыныттан Ангелина Дмитриева улахан дьоҥҥо 2 миэстэни ылла.
Кыргыттарга уһун сүһүөх күрэҕэр ситиһиибит
Кыыс оҕо барахсан саамай киэргэлэ, суугунуур суһуоҕа буолар. Олоҥхоҕо хоһуллар тоҕус былас суһуохтаах Туйаарыма Куо курдук, толбонурар уһун суһуох күрэҕэ, кэрэчээн кыргыттарга ыытылынна. Тылгыныттан Кононова Мия ситиһиилээхтик кыттан, бэйэтин бөлөҕөр 1 миэстэни ылла. Мияны эҕэрдэлээн туран, уһун, хара солко суһуоххун харыстаа, бүөбэйдээ диэн алгыспытын аныыбыт.
Аһастар күрэстэрэ киэҥ сэҥээриини ылла
Өбүгэлэрбит уйгулаах ыһыахтарыгар биир саамай интэриэһинэй, киэҥ сэҥээриини ылар күрэхтэринэн аһастар күрэстэрэ буолара. Быйылгы үбүлүөйдээх ыһыахха аһастар күрэхтэрэ эмиэ киэҥ сэҥээриини ылла. Ыһыы-хаһыы уҕараабата. Нэһилиэкпит чиэһин Тимофеева Анастасия көмүскээн, 2 миэстэни ылла, бэриллибит астарын имири-хомуру сиэн кэбистэ.
Киэргэллээх түһүлгэбит маанылаах таҥаһа
Тылгыныттан саха таҥаһын күрэҕэр оҕолуун, улахан дьоннуун 20-чэ киһи кытынна. Бүтүн нэһилиэгинэн тэринэн баран кыттыы бу улахан эппиэтинэс, өбүгэлэрбит таҥастарыгар үтүө сыһыан, кэлэр кэнчээри ыччакка холобур буолар. Саха таҥаһын көрүү хас да бөлөҕүнэн ыытылынна: оҕолорго, эр дьон, дьахтар, дьиэ кэргэн таҥаһа-саба. Бу күрэххэ биир кыра хомолтобутун этиэхпитин баҕарабыт, баччалаах элбэх кыттааччыга хас бөлөх аайы биирдии эрэ миэстэ таҕыста. Дьиэ кэргэн күрэҕэр Ангелина, Айнат Кылабысовтар оҕолорунаан, кырачаан сиэннэринээн кыттан, сертификатынан наҕараадаланнылар. Дьахтар сахалыы таҥаһын бөлөҕөр кыттыбыт Ю.П. Алексеева кыбытыктаах сахалыы таҥаһа анал бириискэ тиксэн эмиэ сертификат ылла.
Эҕэрдэ кэнсиэрт талааннары түмтэ
Бастакы күн киэһэтигэр «Тускул» норуот айымньытын Дьиэтигэр “Мастаах” сопхуос ыһыаҕын уруйдуур нэһилиэктэр эҕэрдэ кэнсиэртэрэ үрдүк таһымнаахтык ааста. Тыа сирин уйгулаах түөлбэтин олохтоохторо олус да талааннаах буолаллар эбит! Бииртэн биир үчүгэй, интэриэһинэй нүөмэрдэр көрөөччүлэри сөхтөрдүлэр. Тылгыныттан Марианна Иванова, Раиса Иванова уонна «Эрчим» эр дьон ансаамбыла көрөөччүлэри сөхтөрдүлэр. Наһаа истиҥ, сылаас эйгэлээх эҕэрдэ кэнсиэрт буолла.
Аһаҕас халлаан анныгар шоу-дискотека
“Мастаах сулустара” шоу-дискотека аһаҕас халлаан анныгар бэртээхэй умнуллубат түгэни бэлэхтээтэ. Бу тэрээһиҥҥэ Тылгыны ырыаһыт уолаттара Айнат Кылабысов, Ильдар Попов ырыаларын бэлэхтээтилэр. Үҥкүү кэрэ киэһэтэ элбэх киһини түмтэ .
Спортивнай оонньууларга тылгынылар ситиһиилэрэ
Хатыҥ мастаах Халбаакыга ыытыллыбыт успуорт күрэхтэһиилэригэр Тылгыны инникигэ эрэллээх, бастыҥ спортсмен кэнчээри ыччаттара, спортсменнара араас көрүҥнэргэ ситиһиилээхтик кытыннылар.
Мас тардыһыыга 75 киилэҕэ диэри улахан дьоҥҥо — 3 миэстэни Айнат Кылабысов ылла уонна атах оонньуутугар бэтэрээннэргэ 2 миэстэлэннэ.
Саха төрүт көрүҥнэрин оонньууларыгар — үс төгүл үс атах оонньуутугар оҕолорго Васильев Богдан 1 миэстэни ылла (2009 с .т. кыра уолаттарга), Васильев Борис-сүүрүүгэ 1 миэстэ, хапсаҕайга-1 миэстэ, оҕолорго Матвеев Данил хапсаҕайга -2 миэстэни, 100 миэтэрэҕэ сүүрүүгэ 3 миэстэни ылла. Кырачаан Матвеева Мира сүүрүүгэ спецприз ылла.
Айнат Кылабысов – “Боотурдар оонньууларыгар”
Ол курдук, хас да түһүмэхтээх сымсалар, кус быһыйдар, күүстээхтэр күрэхтэрэ элбэх көрөөччүнү түмэн, киэҥ сэҥээриини ылла. Тылгыныттан «Боотурдар оонньууларыгар» Кылабысов Айнат ситиһиилээхтик кытынна. Кини таас көтөҕүүтүн түһүмэҕэр 2 миэстэни ылла уонна уопсай түмүккэ 5 миэстэ буолла.
Күрэхтэһиилэр бириистэрэ
Күрэхтэргэ кыттыбыт, кыайыы өрөгөйүн билбит ыччаттарбыт, култуура күрэхтэрин кыайыылаахтара, бастыҥ спортсменнарбыт илии тутуурдаах, өттүк харалаах төрөөбүт төрүт түөлбэлэригэр үөрэн-көтөн кэллилэр. Уу харчынан бириистэр, туттар мал, иһит-хомуос, сибиинньэ оҕото — барыта олус үчүгэй сыаналаах бириистэр. Ситиһиилээхтик кыттыбыт биир дойдулаахтарбытын истиҥник эҕэрдэлиибит, махтанабыт.
Төһүү күүс буолбут дьоммутугар махтал бастыҥа буоллун
Маннык куйааска, маннык улахан тэрээһиҥҥэ барыыга-кэлиигэ, тэрийиигэ күүс-көмө өйөбүл буолар дьоннордоох буолан, ыраах айаҥҥа нус-хас сылдьабыт. Барҕа махталбытын тиэрдэбит: ыалдьытымсах «Халбаакы нэһилиэгэ» тыа сирин түөлбэтин баһылыгар Васильев А.И., баһылык солбуйааччытыгар Уварова В.В., «Тускул» норуот айымньытын Дьиэтин кэлэктиибигэр (дириэктэр Эверстова Е.А.), «Кэнчээри» оҕо садын кэлэктиибигэр, (сэбиэдиссэй Семенова Д.Н). Биһигини детсадка түһэрбиттэрэ, манна наһаа үчүгэйдик ас астанан аһаан, таһырдьа душтанан, холодильникка, морозильникка ас уурунан, көстөрүүлэ муҥунан чэй оргуттан, ас буһарынан, күөс өрүнэн, хосторунан наарданан 3-4 күн устата олус бэркэ дьиэбит курдук сырыттыбыт. Баччалаах элбэх киһини бэлэмнээн, кытыннаран, кэпсэтэн-ипсэтэн, быыс-хайаҕас булан, кыаллыбатах боппуруостары быһааран, тэрийэн илдьэ сылдьыбыт П.П. Борисов аатынан «Түһүлгэ» сынньалаҥ киин кэллэктиибигэр, үлэһиттэригэр (дириэктэр Иванова Р.Н), олохтоох дьаһалтаҕа (баһылык Иванов Е.А., солбуйан олорор Иванова М.М), биир дойдулаахпытыгар, сүбэ-ама, көмө буолбут Григорьев А.Е., чааһынай массыыналарбыт сыыдам сырыылаах суоппардарыгар: Кононов И.Г., Афанасьев А.А., Матвеев М.В., Попов Г.М. уонна олохтоох дьаһалта массыынатын ыытан барбыт суоппарга Мосов М.М.барҕа махталбытын тиэрдэбит.
Быыстапканы туруорбут, үлэлэри түмэн аҕалбыт Кириллина Л.С., Иванова З.Д. махтал бастыҥын этэбит. Тэрээһиҥҥэ көмөлөспүт,»Далбар Хотун» күрэҕи ыыппыт Григорьев Т.В. махтанабыт. Үс күнү быһа ас бөҕөнү астаан, иһит бөҕөнү сууйбут, 30-ча киһини аһаппыт-сиэппит Тылгыныбыт маанылаах дьахталларыгар: Тимофеева А.И. (ас, иһит-хомуос хотуна), Васильева Е.С., Алексеева Ю.П. уонна Васильева С.А., Григорьева В.В. махтанабыт. Асчыт кыргыттар сарсыарда эрдэттэн күн устата киэһээҥҥэ диэри түбүк бөҕөну көрсөн, уот куйааска буһа-хата үлэлээтилэр. Ас астаан ыыппыт орто оскуола уонна оҕо уһуйаанын кэлэктииптэригэр, олбох уонна салама оҥорбут нэһилиэкпит бары тэрилтэлэригэр махтанабыт. Тэрээһиҥҥэ көмөлөспүт бука бары дэлэгээссийэ дьонугар, култуурунай тэрээһиннэр кыттыылаахтарыгар махтал бастыҥа буоллун. Патриот өйдөөх-санаалаах дьоммут өйөбүллэрэ, көмөлөрө, эдэр кэнчээри ыччакка үтүө холобур буола турдун.
«Мастаах» сопхуос 65 сыллаах өрөгөйдөөх үбүлүөйүгэр анаммыт Халбаакы ыһыаҕын дьоро күннэрэ умнуллубатын, аныгыскы ыһыахха көрсүөххэ диэри, күндү доҕоттор!
Виталина Григорьева, киин бибилэтиэкэ Тылгынытааҕы филиалын сүрүннүүр бибилэтиэкэрэ.