«Сахаэнерго» хампаанньа электроэнергиятынан Бүлүү улууһугар соҕотох Лөкөчөөн эрэ бөһүөлэгэ хааччыллар. Урукку өттүгэр Лөкөчөөҥҥө дизель генерациятынан оҥоһуллар электроэнергия төлөбүрүгэр субсидия көрүллэр буолан, уоту туттуу сыаната удамыр этэ. Тарыыптары тэҥнээһин мэхэньиисиэм киириэҕиттэн Лөкөчөөҥҥө бүддьүөт тэрилтэлэрэ уот үрдээбит төлөбүрүн уйунары ыарырҕатар балаһыанньалара үөскээтэ.
Ити уустук балаһыанньаны быһаарыы ханнык түһүмэххэ тиийбитин «Лөкөчөөн нэһилиэгэ» тыа сирин түөлбэтин баһылыга Анна Доргонова «Олох суола» редакциятыгар бу курдук быһааран биэрдэ:
— Лөкөчөөн ГЭС, ТЭЦ чэпчэки сыаналаах электроэнергиятынан хааччыллыаҕын тэйиччи сытар буолан арыыланан хаалбыта. Биир өттүбүтүттэн чугастыы сытар Илбэҥэҕэ Дьокуускайтан Киин электрическэй ситим уота кэлэр, иккис өттүбүтүттэн биһигиттэн тэйиччи Дьөккөнү ГЭС уотунан Арҕааҥы электрическэй ситим хааччыйар.
Лөкөчөөҥҥө «Сахаэнерго» хампаанньа дизель-ыстаансыйата уотунан хааччыйар. Тэрилтэ үчүгэйдик үлэлиир. Улуус атын бөһүөлэктэригэр уоту сотору-сотору арааралларын туһунан истэбит эрэ, биһиэхэ уотунан биир кэм бигэтик хааччыйан олороллор. «Сахаэнерго» электроэнергияҕа өссө төһө наадыйарбытынан көрөн, ыстаансыйатын кыамтатын үрдэтэн биэрэр.
Тарыыптары тэҥнээһин мэхэньиисимэ киирбитигэр, биһиэхэ 2023 сылтан саҕалаан бүддьүөттэн хааччыллар тэрилтэлэргэ электроэнергияны туһаныы тарыыба үрдээн барбыта. Бүгүҥҥү күҥҥэ тэрилтэ туһанар 1 квт-ч электроэнергиятын сыаната 69,9 солк тэҥнэстэ, өссө НДС эбилиннэҕинэ 85 солк тиийэр.
Кэтэх дьиэлээх дьоҥҥо уоту туһаныы тарыыба үрдээбэтэҕин, уларыйыыта суоҕун бэлиэтиэххэ сөп.
Биһиги элбэх уоту уулуссалары сырдатыыга туттабыт. Халлаан сырдаатаҕына лаампалары бэйэтэ араарар фотореле турарын үрдүнэн, уулуссалары сырдатыы төлөбүрэ сылга 2,5 мөл. солк тиийдэ. Нэһилиэк бүддьүөтүгэр үп суоҕунан кулун тутар ый ортотугар уулуссалары сырдатыыны тохтопуппут.
Суолунан сылдьыы куттала суох буоларыгар ирдэбил быһыытынан хараҥа кэмҥэ уулуссаны сырдатыы булгуччу баар буолуохтаах. Аны күһүн ханык эрэ эбийиэги арааран туран, уулуссалары биирдэ сырдатыахпытын сөп курдук балаһыанньаҕа киирэн олоробут.
Соторутааҕыта Дьокуускайга тэриллибит Саха сирин муниципальнай тэриллиилэрин X сийиэһин үлэтин кэмигэр үп миниистирин эбээһинэһин толорооччу Иван Алексеевка биһиги балаһыанньабытын тиэрдибитим. Кини дотация анааһынын методикатыгар уларытыы киллэриигэ үлэ барыаҕа диэн эрэннэрбитэ. Субсидия кэлбэт буоллаҕына, биһигини дотация эрэ абырыыр кыахтаах.
Инники өттүгэр өссө уустук балаһыанньа кэтэһэр. 2028 сылга 1 квт-ч төлөбүрэ тэрилтэлэргэ 120 солк тиийэрэ былааннанар. Дизельнай ыстаансыйа уотун туһанар Үөһээ Бүлүү, Хаҥалас улуустарын бөһүөлэктэрэ эмиэ биһиги курдук балаһыанньаҕа олороллор.
* * *
Кыһын дойду Бэрэсидьиэнэ Владимир Путины кытта көрсүһүүгэ «Саха» НКИХ суруналыыһа Анна Ярыгина Саха сирин Арктикатын улуустарыгар уот тарыыба аһара үрдээбитин этиммитэ. Ити улуустары «Сахаэнерго» хампаанньа уотунан хааччыйар. Лөкөчөөн тэрилтэлэрэ уоттарын эмиэ хоту улуустар курдук төлөөн олороллор.
Владимир Путин РФ Бырабытаалыстыбатыгар 2026 сыл атырдьах ыйын 1 күнүгэр диэри Арктикаҕа сыһыаннаах улуустарга электроэнергия сыанатын оҥоһуутун көрөргө сорудахтаабыта.
Ил Дархан Айсен Николаев Саха Өрөспүүбүлүкэтин күнүгэр анаммыт быһа эпииригэр Арктика улуустарыгар уоту туһаныы төлөбүрүн кыччатыыга Уһук Илиҥҥи надбавканы хаалларарга улахан утарсыыны көрсөллөрүн, ити боппуруоска Госдума күһүн талыллыахтаах саҥа депутаттарыгар эрэнэрин эттэ.
Николай Куприянов.