Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа А.А.Миронов аатын сүгэр Бүлүү улууһунааҕы Мастаах орто оскуолата бу күһүн 110 сылын туолбута. 110 сыл анараа өттүгэр 1915 сыллаахха бастакы начальнай оскуола Борисов Василий дьиэтигэр арыллыбыта. Дүпсүн, билиҥҥитэ Уус Алдан улууһуттан төрүттээх Сивцев Иван Афанасьевич бастакы учууталынан ананан кэлэн үлэлээбитэ. Бүлүү улууһун биир тарбахха баттанар үөрэҕин кыһата, Мастаах оскуолата, улууска, өрөспүүбүлүкэҕэ биир бастыҥ үлэлээх оскуолалар ахсааннарыгар киирэриттэн биһиги киэн туттабыт. Оҕону иитиигэ патриотизм боппуруостарыгар сүҥкэн болҕомто ууруллар. Маны таһынан, оҕо эргиччи сайдыылаах буоларыгар эбии үөрэхтээһин ситиһиилээхтик үлэлиир.
Мастаах орто оскуолатыгар “По стопам Героя, лесника Н.С.Степанова” диэн бырайыагынан 2018 сылтан төрүттэммит оскуолатааҕы эдэр экологтар, ойууру харыстааччылар этэрээттэрэ, былаан быһыытынан салгыы үлэлиир. Герой Николай Саввич Степанов аатынан оскуолатааҕы ойууру харыстааччылар этэрээттэрэ 2020 с, 2023 с Б8т8н арассыыйатааҕы конкурска кыттан 377, 200 — тыһ солк граннарга тиксибиттэрэ. Билиҥҥи кэмҥэ Мастаах күөлү чинчийэр үлэ тиһигин быспакка ыытыллар. Оҕолор биомониторинг ыытан, уу ырааһын кэмнээн, өбүгэлэрбит олорбут өтөхтөрүн, тулалыыр кыраайы үөрэтэн, айылҕа кэрэтинэн дуоһуйа сынньанан, тулалыыр айылҕаҕа болҕомтолоох, сэрэхтээх буоларга үөрэнэн кэлэллэр. Бу бырайыагы ымпыгар-чымпыгар тиийэ толкуйдаан, тэрийбит, олохтообут, оскуолабыт 110 сыллаах устуоруйатыгар саамай уһуннук 2013 – 2024 сс диэри дириэктэринэн үлэлээбит Святослав Николаевич Николаев буолар. Святослав Николаевич үлэлиир кэмин устата үөрэммит оскуолатын аатын үрдүктүк тутан, туох баар айар-тутар талаанын, дууһатын ууран салайбытын үрдүктүк сыаналыыбыт, киниэхэ махталбыт муҥура суох.
Оскуола үбүлүөйэ хайдах ааспытын туһунан дириэктэри иитэр үлэҕэ солбуйааччы Петрова Айталина Петровна маннык кэпсиир: «2025 сылга Дьоруой А.А.Миронов аатынан Мастаах орто оскуолата 110 сылын бэлиэтээтэ. Бу сыллар тухары оскуолабыт улууска, бүтүн өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн оҕолорго үрдүк таһымнаах үөрэҕи биэрэр. Манна уопсастыбаҕа ытыктанар, үүнэр көлүөнэҕэ, ыччакка холобур буолар үтүө, дьоһун дьон үлэлээбиттэрэ уонна үөрэммиттэрэ. Бу күн гимн ыллаата, былаах күөрэччи көтөҕүлүннэ. Бэлиэ күн ураты тэрээһиҥҥэ оҥоһуллубут бырагырааманан үбүлүөй өрөгөйдөөх күнүн арыйыы оскуолабыт үөрэнээччитэ Дмитрий Тимофеевич Михайлов – Балаҕаччыыныскай тылыгар, дьүрүлүгэр “Чылыгырас чуораанчыктар” ырыанан үөрэнээччилэрбит хорунан саҕаланна.
Оскуолабыт 110 сыллаах устуоруйатын бэлиэ түгэннэрин көрдөрөр кэм лиэнтэтэ – “110 сыллаах — 110 чахчы” төгүрүк остуол дьон болҕомтотун тарта. Үөрүүлээх күммүт иккис чааһа киэһэ биэс чаастан саҕаламмыта. Өрөгөйдөөх бэлиэ күммүт дьоро киэһэтигэр үрдүк наҕараада туттарыы долгутуулаах түгэнэ талба талааннаах оскуолабыт араас кэмнээх үөрэнээччилэрин күүһүнэн тэриллибит кэнсиэр чаҕылхай нүөмэрдэринэн доҕуһуолланан ыытыллыбыта. Оскуолабыт 110 сааһынан биһиги үөрүүбүтүн үллэстэ, алгыс тылы этэ кэлбиттэрэ Бүлүү улууһа МТ баһылыгын социальнай хайысхаҕа солбуйааччыта А.И.Комаров, Бүлүү улууһун үөрэх управлениетын начальнигын солбуйааччыта Н.А.Филиппова, “Тоҕус” МТ баһылыга С.С.Филиппов, ыаллыы оскуола делегациялара уо.д.а.
Кэнсиэр «Туйаарыма” кыргыттарын “Чороонноох үҥкүүнэн” саҕаламмыта. Режиссура, хореография (Н.С.Яковлева) үрдүк таһымнааҕын бары үбүлүөйгэ сылдьыбыт дьон бэлиэтээтилэр. Оскуолабыт ааспыт сыллаах выпуһун үөрэнээччитэ Семенов Иван Никитич “Айылҕа оҕолоро” ансаамбылын уолаттарын атах таҥаһынан хааччыйбытыгар, ыалдьыттарбытын дойду аһынан, “Дьиириҥдэ” эбэ соботунан кэһиилээн ыытарбытыгар күүс-көмө буолбут дьоммутугар олохтоох дьаһалта баһылыгар С.С.Филипповка, муҥхалаах дьоммут Львов Д.Н., Винокуров Д.Н. үбүлүөй үөрүүлээх чааһын иилээн-саҕалаан ыыппыт И.С.Ивановаҕа, Е.И. Хабытоваҕа барҕа махтал тыл бастыҥын аныыбыт.
Күндү оскуолабыт выпускниктарын, үөрэнээччилэрин, оскуолабыт 110 сыллаах үбүлүөйүнэн итиитик-истиҥник эҕэрдэлиибит! Оскуолабыт үүнэ-сайда турдун, учууталларбытыгар үрдүктэн үрдүк ситиһиилэри, үөрэнээччилэргэ сайдыыны, туруктаах билиини-көрүүнү баҕарабыт”.
Оскуолабытыгар химия учууталынан үлэлээбит “Бүлүү оскуолатын чиэһэ уонна дьоһуна” бэлиэлээх Макарова Августина Ивановна үбүлүөй кэнниттэн санаатын тиспит суругуттан: “ Мин Дьоруой А.А.Миронов аатынан Мастаах орто оскуолатын 110 сыллаах үбүлүөйүгэр ыҥырыллан сырыттым. Оскуолабар 15 сыл химия учууталынан үлэлээбитим. Дьокуускайтан саҥа үөрэҕи бүтэрэн кэргэмминээн А.С.Макаровтыын Мастаахха ананан тахсыбыппыт. Манна эдэр сааспыт, олохпут ааспыта, оҕолорбут барыта Балаҕаччыга төрөөбүттэрэ. Үбүлүөйгэ тахсаммын бииргэ үлэлээбит учууталларбын Яков Николаевиһы, Марфа Гаврильевнаны, Ирина Никифоровнаны, Акулина Гаврильевнаны уонна үөрэппит оҕолорбун көрсөн сүрдээҕин үөрэн, дуоһуйан, сынньанан киирдим. Оскуола саҥа, икки этээстээх дьиэлээх, үөрэнээччилэр талааннаахтар, оскуола директора Ньурба улууһуттан төрүттээх Г.Г.Васильев, коллектив эдэр диэн көрдүм. Үбүлүөй иккис чааһа олус кэрэхсэбиллээхтик ааста, учууталлары чиэстээһин, ол быыһыгар бииртэн биир киһини сөхтөрөр үс көлүөнэ кэнсиэрэ, нүөмэрдэр чаҕылхайдар. Оҕолор уонна учууталлар талааннара таһынан таһымныыр. Маладьыастар! Кэнсиэр кэнниттэн оскуола киэҥ-куоҥ саалатыгар сэттэ остуол хотойорунан, баай – талым астаах сандалы тула түмүктүүр тэрээһиҥҥэ мустан, бары олус долгуйан, үөрэн, урукку кэмнэрин санаан-ахтан ыллылар,
Үлэлээбит оскуолам коллективыгар барҕа махталбын тириэрдэбин. Уонна маннык эргиччи талааннаах үөрэнээччилэри, үлэҕитигэр өссө үрдүк ситиһиилэри, бөҕө доруобуйаны, сыралаах үөрэтэр-иитэр үлэҕит уҕараабатыгар баҕарабын.
Махталы кытта Мастаах оскуолатыгар 1971 – 1986 сс үлэлээбит учуутал А.И.Макарова”
Ити курдук тапталлаах оскуолабыт барахсан 110 үбүлүөйдээх сылыгар дьонун-сэргэтин мунньан дьоллоно көрүстэ, саҥа үйэҕэ салгыы эрэллээхтик хардыылыыр. Оскуола билиҥҥи уонна кэлэр кэми ситимниир, инники сайдар кэскилин түстүүр.
Акулина Алексеева, Мастаах орто оскуолатын учуутала, “Учууталлар учууталлара”, “Арассыыйа Федерациятын иитиигэ уонна үөрэхтээһиҥҥэ үтүөлээх үлэһитэ”, “Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэх ситимин үтүөлээх бэтэрээнэ”.