Анал байыаннай дьайыы саҕаланыаҕыттан хас биирдии киһи онно барар уолаттар тустарыгар ыалдьар, долгуйар. Бары кинилэр этэҥҥэ сылдьалларыгар баҕарабыт.
Бу кэм иһигэр үбүнэн, туттар тэриллэринэн элбэх киһи көмөлөстө, бэйэтин кылаатын киллэрдэ. Ол курдук 2022 сылтан биһиги улууспутугар үлэлии олорор анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарыгар уонна кинилэр дьиэ кэргэттэригэр улуустааҕы көмө оҥорор пуун туһунан истэн-көрөн билэр киһи элбэх буолуохтаах. Ким эрэ кэлэн көмөлөһөр, ким эрэ кинилэр нөҥүө баһыылка ыытар. Бүгүн биһиги бу пууҥҥа арыллыаҕыттан үлэлии сылдьар волонтердары кытта арыый чугастык билсэргэ, кэпсэтэргэ сананныбыт.
Бу пуун Бүлүү куоратыгар Олоҥхо дьиэтин тиэргэнигэр турар балаҕаҥҥа баар. Киирдэххэ эйигин, төһө да түбүгүрэ сырытталлар, эйэҕэстик пуун үлэһиттэрэ көрсөллөр. Улахан саалаҕа аастахха кинилэр сылаас илиилэринэн тикпит таҥастара, утары туттуллар мал-сал чөкөтүк хомуллан ууруллубуттар. Бэйэлэрэ өрбүт харыстанар сиэккэлэрэ ыйанан турар. Иистэнэр массыыналар, оверлоктар, манекеннар – барыта орун-оннугар, манна улахан үлэ бара турарын көрдөрөр.
Бастакытынан, биһиги улуустааҕы көмө оҥорор пуун салайааччыта Мария Петровна Томскаяны кытта кэпсэттибит, үлэ туһунан ыйыталастыбыт:
-2022 сыллаахха биһиги Бүлүүбүт улууһуттан элбэх уол быстах хомуурга ыҥырыллан, туох да бэлэмэ суох, бэбиэскэ тутаат да, ол күн хайдах таҥастаах киирбиттэринэн, туох да мала-сала суох барбыттара. Улуус дьаһалтатын кытары уопсастыбаннай түмсүүлэр суһаллык анал байыаннай дьайыыга ыҥырыллан барар биир дойдулаахтарбытыгар сонно тута мал-сал, ичигэс таҥас хомуйар акцияны оҥорон, куорат, нэһилиэктэр олохтоохторо күүстээхтик көмөлөспүттэрэ. Байыҥкымааты кытары ыкса сибээстээхтик үлэлиир этибит. Военком (Сергей Николаевич Харлампьев) күн аайы хас киһи барарын биһиэхэ звоннаан этэр этэ, сорох күн сарсыарда уонна киэһэ хойут бараллара, уолаттар көмө оҥорор пууҥҥа биһиэхэ кэлэн хомуйбут ичигэс таҥастарбытын, утары туттуллар малы-салы, аһылыгы ылаллара, киэһэ барар уолаттарга бэйэбит бэлэмнээн байыҥкымаакка илдьэн, үрүҥ көмүс волонтер Екатерина Герасимовна алаадьы астаан аҕалбытын биэрэн атаартыыр этибит.
Маҕаһыыннарга, ырыынакка таҥас наһаа ыарахан уонна уолаттарбытыгар сөптөөх байыаннай көстүүмнэр суохтар да этэ, ол иһин матырыйаал атыылаһан, бэйэбит тигиэххэйиҥ диэн түмсүүлэргэ этии киллэрбитим. Улуус түмсүүлэрэ бары харчынан кыттыһаммыт, улуус дьаһалтатын иһинэн быстах хомуурга барар дьоннорбутугар анаан тэриллибит фондаттан 100 тыһ. солк. суумалаах үп көрүллэн, Дьокуускайтан тигэр матырыйаалларбытын, фурнитура атыылаһан аҕаламмыт көмө оҥорор пуун волонтердара, улуус уопсастыбаннай түмсүүлэрэ 2022 сыл алтынньы ыйыттан анал байыаннай дьайыыга кытта сылдьар уолаттарбытыгар ичигэс таҥастары, байыаннай көстүүмнэри, аптечкалары тигэн саҕалаабыппыт. Онон уолаттарбытыгар түмсүү ийэлэрэ, эбэлэрэ илиилэрин сылааһын иҥэрэн тикпит таҥастарын, оҥоһуктарын биэрэн ыыталыыр буолбуппут.
Мин 2009 сылтан уопсастыбаннай түмсүүлэр салайааччыларынан үлэлиир буоламмын, көмө оҥорор пуун арыллыаҕыттан улуус уопсастыбаннай түмсүүлэрэ улахан төһүү күүс буолаллар. «Победа» диэн улуустааҕы фондаттан счетунан үп аһардыллан, Дьокуускайга баран тигэр таҥастарбыт матырыйаалларын, фурнитураларын атыылаһан кэлэн, бу күннэргэ улуус уопсастыбаннай түмсүүлэрин амарах санаалаах ийэлэрэ, эбэлэрэ, иистэнньэҥ уолаттарбыт уопсайа 300-тэн тахса араас таҥастары, байыаннай көстүүмнэри тигэ сылдьаллар. Илбэҥэттэн “Сүрэҕим баҕатынан”, Тааһаҕартан “Күбэйэ”, Чочуттан “Утум ситимэ”, Өкүндүттэн “Утум” түмсүүлэр, Кыадаҥдаттан “Күндэли” түмсүү салайааччыта Варвара Чиряева тикпит таҥастарын утары ыыталыы олороллор, өрүс уҥуордар суоллара суох буолан ыыппакка сылдьыбыттара, хата, бу аҕыйах хонуктааҕыта вертолет көтөн, Хаҕынтан “Аҕам саас” түмсүү, Тылгыныттан “Көмүскэл” түмсүү салайааччыта Иван Прокопьев байыаннай, флисовай көстүүм, бүрүүкэ, флисовай бэргэһэлэри, бейсболкалары, понча тикпитин ыыппыттарын туттубут.
Уоппускаҕа кэлэ сылдьар, контрагынан барар уолаттарбытыгар барыларыгар утары хастыы да көстүүмү биэрэн, уопсайа 50-ча араас тикпит таҥастарбытын, утары туттуллар мал-сал, аһылык биэрэн, ийэлии сыллаан-кууһан атаартыыбыт.
2022 сылтан бэйэбит иистэнэр массыыналарбытын аҕалан тигэ сылдьабыт, быйыл олунньу ыйга улуус баһылыга Сергей Николаевич Винокуров профессиональнай иистэнэр массыына ылынарбытыгар сертификат биэрбитэ. Ол сертификаппытынан Дьокуускайтан «Швейный парк» диэн маҕаһыынтан Иваны кытта баран, талан, наһаа үчүгэй икки профессиональнай уонна электрическай таҥас быһар массыынкалары ылбыппыт. Иистэнэр массыыналарбытын Иван Тылгыныттан киирэн уонна иистэнэр уолбут Семен хомуйан, туруоран, настройкалаан биэрбиттэрэ. Онон иистэнэрбитигэр наһаа үчүгэй буолла, улууспут баһылыгар Сергей Николаевичка бу курдук куруук көмөлөһөрүн-өйүүрүн иһин улахан махталбытын тиэрдэбит.
Биһиги көмө оҥорор пууммут биир саамай эдэр иистэнньэҥэ Семен 5 араас шевроннары оҥорор, ону таһынан байыаннай таҥастарбытын, харысхал бэлиэлээх футболкалары тигэн наһаа көмөлөһөр. Биһиги көмө оҥорор пууммут СВО-ҕа сылдьар бэйэбит эрэ биир дойдулаахтарбытыгар көмөлөһөр буолбатах, Саха сириттэн Ийэ дойдуларын көмүскүү сылдьар буойуннарга эмиэ көмөлөһөбүт. Ол курдук СВО-ҕа аналлаах өрөспүүбүлүкэҕэ, улууспутугар ыытыллар араас акцияларга көхтөөхтүк кыттабыт уонна бэйэбит тикпит таҥастарбытын, өрбүт сиэккэлэрбитин, оҥорбут блендажнай чүмэчилэрбитин, харысхалларбытын, хомуйбут малларбытын Дьокуускайга “Якутия с тобой” көмө оҥорор пууҥҥа ыытабыт.
Түгэнинэн туһанан, улууспут олохтоохторугар, уопсастыбаннай түмсүүлэргэ, тэрилтэлэргэ күүс-көмө буоларгыт иһин махталбын тиэрдэбин. Инникитин да бары кыайыы туһугар үлэлэһэ туруохпут диэн эрэнэбин.
Көмө оҥорор пуун иһинэн үлэлии сылдьар волонтердартан үлэлэрин, сынньалаҥнарын, бэйэлэрин баҕа санааларын туһунан кэпсииллэригэр эмиэ көрдөстүбүт.
Екатерина Герасимовна Алексеева, 82 саастаах, «Алаһа» түмсүү салайааччыта, анал байыаннай дьайыы саҕаланыаҕыттан үлэлиир:
-Бүлүү улууһун уопсастыбаннай түмсүүлэрин салайааччыта Мария Петровна Томская 2022 сыл балаҕан ыйын 29 күнүгэр Бүлүү улууһуттан быстах байыаннай дьайыыга ыҥырыллыбыт биир дойдулаахтарбытыгар уонна кинилэр дьиэ кэргэттэригэр көмөнү оҥорор сыаллаах “Бүлүү улууһа эһигинниин бииргэ!” диэн улуустааҕы көмө оҥорор пууну Бүлүү куоратын Чапаев уулуссатын 20 б нүөмэригэр турар В.О.Каратаев аатынан Олоҥхо дьиэтигэр тэрийбитэ. Волонтерскай үлэбитин 4 буолан саҕалаабыппыт. Мария Петровна көмө оҥорор пуун салайааччыта, “Стимул” түмсүү салайааччыта, көмө оҥорор пуун салайааччытын солбуйааччы Елена Яковлевна Сивцева, “Алаһа” түмсүү салайааччыта Екатерина Герасимовна Алексеева, “Стимул” түмсүү чилиэнэ Валентина Михайловна Кононова. Билигин пууммутугар 12 буолан үлэлиибит: Валентина Афанасьевна Захарова, Мария Николаевна Михайлова, Зоя Николаевна Михайлова, Ирина Васильевна Волкова, Галина Васильевна Иванова, Татьяна Николаевна Петрова, Светлана Филипповна Павлова, Любовь Харлампьевна Елисеева.
Биһиги 7 хайысханан үлэлиибит: бастакыта—иистэнии, иккиһэ-араас оҥоһуктары оҥоруу,
үсүһэ-эмтээх оттору, ыраастыыр күүстээх үүнээйилэри хомуйуу, төрдүһэ-өстөөх хараҕыттан, дронтан харыстанар сиэккэлэри, нашлемниктары өрүү, бэсиһэ- госпиталга наадалаах маллары оҥоруу, таҥастары тигии, алтыһа-анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарыгар уонна кинилэр дьиэ кэргэттэригэр анаан көмө акциялары оҥоруу, сэттиһэ-аадырыстаммыт баһыылкалары оҥорон ыытыы. Мария Петровна биһиги көмө оҥорор пууммут үлэтин, СВО-ҕа күүс-көмө буолар дьоннорбут үлэлэрин барытын сиһилии “Олох суола” хаһыакка куруук суруйан билиһиннэрэ турар.
Мин сөҕөрүм диэн баар Мария Петровна биир да күн өрөөбөккө, сынньаммакка дьон туһа диэн маннык үлэлиирин. Бу волонтердуурун таһынан улуус уопсастыбаннай түмсүүлэрин салайар, араас тэрээһиннэри тэрийэн ыытар, элбэх социальнай бырайыактардаах. Онтон биирин ылан эттэххэ, “Вилюйск-доброжелательный к детям” диэн. Бу бырайыагын сыл аайы ыытар, улуус уопсастыбаннай түмсүүлэрин барыбытын кытыннарар, элбэх оҕолоох ыалларга, аҥардас аҕаларга, баһаарга, халаан уутугар эмсэҕэлээбиттэргэ аһылыгынан, таҥаһынан, харчынан көмө оҥоробут. Биир улахан бырайыага Бүлүү улууһун уопсастыбаннай түмсүүлэрин сылы түмүктүүр тэрээһинэ буолар. Маны барытын бэйэтэ сүүрэн-көтөн тэрийэр. “Бүлүү улууһа эһигинниин бииргэ” диэн улуустааҕы көмө оҥорор пууммут үлэ күнүгэр күн аайы сарсыарда 9-тан эбиэккэ тохтобула суох киэһэ 6 чааска диэри, онтон үлэбит элбэх буоллаҕына сорох күн хойукка диэри, өрөбүлэ суох үлэлиибит.
Мария Петровна пуун волонтердарын барыбытын күн аайы сарсыарда үлэбитигэр аҕалар, киэһэ дьиэбитигэр илдьэттиир, кыһынын кэргэнэ Гордей Иннокентьевич барыбытын аҕалар-илдьэр, “Сыа Бүлүүттэн” уубутун аҕалар, тахсыбыт бөҕү-сыыһы илдьэн тоҕор. Елена Яковлевна эмиэ массыыналаах буолан көмөлөһөр.
Биһиги салайааччыбытынан киэн туттабыт, киниэхэ үлэтигэр үрдүк ситиһиилэри , саха алмааһыныы кытаанах доруобуйаны баҕарабыт.
Валентина Михайловна Кононова, «Стимул» түмсүү чилиэнэ:
-В пункте гуманитарной помощи участвую как серебряный волонтер со дня мобилизации. Под чутким руководством Марии Петровны выполняем все задания. Но мы не только работаем, Мария Петровна еще нам устраивает отдыхи: ездили на природу, в село Тасагар.
Недавно нас пригласили на ежегодное мероприятие в краеведческом музее «Ночь в музее». Под руководством Марии Петровны там был установлен стенд с изделиями, которые мы шьем в нашем пункте. На этом мероприятии мы также приняли активное участие. Была проведена викторина, состоялся розыгрыш по входным билетам. И из нашего коллектива несколько человек выиграли в них призы, Екатерина Герасимовна заняла 1 место в викторине, Мария Николаевна — призовое. Самое главное в этот день – это наше участие в мастер-классе Елены Яковлевны Сивцевой по плетению маскировочной сетки по схеме G. Мы ей помогали, люди приходили, учились. Сказали, что это сложно, но приемлемо. Самое главное, ребята, которые приходили в наш пункт, забирали сетки с собой и говорили, что такие сетки очень нужны, спасали их жизни. И нас это очень вдохновляет. Делать и делать маскировочные сетки. Наш коллектив очень дружный, как одна большая семья. Работаем мы с утра до вечера. Здесь же едим. Мария Николаевна готовит нам завтраки, обеды, полдники. У нас здесь есть все удобства. Воду нам спонсирует СХППК «Сыа Бүлүү», за что им, в лице директора Алексея Алексеевича Кондратьева, большая благодарность от нас. Мои пожелания, чтоб под руководством Марии Петровны мы и дальше также работали, чтоб наши парни целыми и невредимыми вернулись к своим семьям.
Мария Николаевна Михайлова, көмө оҥорор пуун биир саамай актыыбынай волонтера:
-Ыам ыйын 22 күнүгэр Тааһаҕар нэһилиэгэр Ньукуолун күнүн, самаан сайыны көрсөн дуоһуйа сынньанан киирдибит. Тааһаҕар баһылыга Семен Самуилович Каратаев, уонна “Эйгэ” култуура киинин үлэһиттэрэ, дириэктэр Клавдия Васильевна Петрова Ньукуолун күнүн олус бэркэ тэрийэн, кырдьаҕастарын, биэнсийэлээхтэрин ыҥыртаан, байанайдаах булчуттар биэрбит кустарынан миин буһаран, арыылаах алаадьынан, толору астаах сандалы тула олордон барыбытын күндүлээтилэр. Семен Самуилович кэлбит ыалдьыттары, нэһилиэк олохтоохторун самаан сайын кэлбитинэн эҕэрдэлээн туран, Мария Даниловалыын наһаа үчүгэй ырыаны бэлэх ууннулар.
Мария Петровна Кыайыы 80 сылынан, Ньукуолун күнүнэн Семен Самуиловиһы, Тааһаҕар нэһилиэгин олохтоохторун эҕэрдэлээтэ, СВО-ҕа күүстээх көмөлөрүн иһин баһылыкка уонна олохтоохторго улуустааҕы көмө оҥорор пуун волонтердарын аатыттан махтанан туран, Семен Самуиловичка Эҕэрдэ суругу туттарда, «Күбэйэ» түмсүү Далбар хотуттарыгар хас биирдиилэригэр Эҕэрдэ сурук уонна сэмэй бэлэхтэри туттартаата, Екатерина Герасимовна үчүгэйкээн ырыанан эҕэрдэлээтэ.
Толору астаах сандалы тула олорон ирэ-хоро кэпсэттибит, остуол оонньууларын оонньоотубут, эдэр саас ырыаларын дуоһуйа ыллаатыбыт. Ону таһынан араас көрдөөх күрэхтэһиилэр, «Былаах былдьаһыыта», «Лапта» оонньуутун оонньоон, барытыгар көхтөөхтүк кыттан, биһиги бириистээх миэстэлэргэ тиксэн, илии тутуурдаах, өттүк харалаах, үөрэн-көтөн, ырыа-тойук арааһын ыллаан, оһуохайдаан астынан кэллибит. Биһиги бары салайааччыбытыгар Мария Петровнаҕа маннык үчүгэй тэрээһиҥҥэ илдьэн сынньаппытын иһин махтанабыт. Махтанабыт Тааһаҕар нэһилиэгин баһылыгар Семен Самуиловичка, Клавдия Васильевнаҕа, “Күбэйэ” түмсүү салайааччытыгар Акулина Кирилловнаҕа, Клара Валериановнаҕа массыына кэпсэтэн биэрбитигэр, суоппарбытыгар Аскалон Кулановка.
Татьяна Николаевна Петрова, 84 саастаах.
көмө оҥорор пуун иистэнньэҥэ, «Хаһаайыска» түмсүү чилиэнэ:
-Ыам ыйын 29 күнүгэр салайааччыбыт Мария Петровна биһигини сынньата таарыйа Оруктаахха илдьэ сырытта. Манна күөл кытыытыгар олус үчүгэйик сандалы остуол тэринэн, астына чэйдээтибит, оонньоотубут. Сахалыы сиэринэн айылҕабытын аһатан, көрдөһөн баран, Сахабыт сирин биир саамай мааны хатыҥ маһыттан сэбирдэх хомуйан, дьиэбитигэр дьоллонон, үөрэн-көтөн кэлбиппит.
Биһиги элбэх буоламмыт икки массыына наада буолбута, ол иһин Мария Петровна бэйэтин массыынатынан, сорохпутун такси сакаастаан илдьибитэ, таксибытын күндү тапталлаах салайааччыбыт Мария Петровна бэйэтэ төлөөбүтэ. Кини ити курдук дьон туһугар ис сүрэҕиттэн кыһаллара, үчүгэйи эрэ баҕарара итинтэн да көстөр. Биһиги бары кинини убаастыыбыт, эппит тылыттан тахсыбаппыт, онон коллектив олус эйэлээхтик бииргэ сылдьабыт. Инникитин да Мария Петровна салалтатынан анал байыаннай дьайыыга барбыт оҕолор тустарыгар бары күүһү ууран туран үлэлииргэ бэлэммит.
Светлана Филипповна Павлова, «Алаһа» түмсүү чилиэнэ:
-Мин бу пууҥҥа 2024 сыл бүтүүтүттэн үлэлиибин, манна сылдьарбын сөбүлүүбүн. Дьиэҕэ соҕотох олоруох кэриэтэ манна кэлэн күлэ-оонньуу сылдьаҕын, туһалаахтык үлэлиигин. Мария Петровна киһини өрө көтөҕөр, көмөлөһөр, коллектив да үчүгэй.
Кыайыы туһугар хас биирдии киһи үлэлиэхтээх, көмөлөһүөхтээх дии саныыбын. Бааһырбыт байыастарга сыттык тигэн, бубликтары, косточкалары оҥорон, эмп, таҥас хомуйан ыытабыт. Ону таһынан, харыстыыр сиэккэ өрөбүт, матырыйаалын кырыйан барытын бэйэбит бэлэмниибит. Уолаттарбыт анал байыаннай дьайыыттан этэҥҥэ кэлэн манна оҕо-уруу тэнитэн, салайааччы, үлэһит буолан, дьону өрө көтөҕөн, үлэлиэхтэрэ-хамныахтара диэн эрэнэбин.
Валентина Афанасьевна Захарова, 1 Күүлэт «Дьүөгэ» түмсүүтүн салайааччытын солбуйааччы:
-Мин 1 Күүлэттэн киирэн, бу пуун арыллыаҕыттан иистэнэн үлэлии сылдьабын. Дойдубар «Дьүөгэ» түмсүүгэ биһиги уончабыт. Кинилэр эмиэ анал байыаннай дьайыыга сылдьар уолаттарбыт туһугар үлэлииллэр. Уолаттарга байыаннай таҥас арааһын, толстовка, сылаас олбох, коврик, пончо, госпиталга анаан бублик, косточка, сыттык, Илизаров аппарааттаахтарга халыҥ, чараас кэтинчэлэри тигэбит. Манна биһиги 12 буолан үлэлиибит. Бары олус көхтөөхтөр. Мария Петровна сатабыллаах салайыытынан үлэбит күн аайы сарсыардаттан киэһээҥҥэ диэри тохтобула суох барар. Уолаттарбыт дойдуларыгар этэҥҥэ төннөн кэлэллэрин туһугар бары күүспүтүн биэрэн туран үлэлиибит. Уолаттарбыт этэҥҥэ эрэ сырыттыннар.
Ирина Васильевна Волкова, көмө оҥорор пуун күүстээх волонтера:
— Мин эмиэ бу пууҥҥа улахан үөрүүнү кытта кэлэн үлэлиибин. Ким да биһигини күһэйбэт, бары бэйэбит баҕабытынан мустан, биир дьиэ кэргэн курдук, Кыайыы туһугар диэн биир санаалаахтар түмсэммит үлэлии сылдьабыт. Бастаан манна 2024 сыл балаҕан ыйыгар кэлбитим, күн аайы сиэккэ өрөбүт, биирдии уолга анал баһыылкалары хомуйан ыытабыт. Холобур, Кыайыы 80 сылыгар 80 баһыылканы хомуйан, бэлэмнээн ыыппыппыт. Оҕолорбут барахсаттар сэрии бүтэн кэлэ охсоллоругар баҕарабыт.
Бу курдук үлэ күөстүү оргуйар. Маннык бэйэлэрин санааларыттан кэлэн, бириэмэлэрин барытын ууран туран, босхо үлэлиир дьонтон астынабыт, киэн туттабыт уонна холобур оҥостобут. Бэйэлэрин туох баар үчүгэй санааларын этэн туран оҥорор, тигэр таҥастара, маллара анал байыаннай дьайыыга сылдьар буойуннарга тиийэн, күүс-сэниэ эбэрин саарбахтаабаппыт. Уолаттар дьиэлэригэр этэҥҥэ төннөн кэлэллэригэр көмө оҥорор пуун үлэһиттэрин баҕа санаалара туола охсоругар баҕара хаалабыт.
Василина Татаринова.