Бүлүү улууһун үөрэҕин салалтатын, оскуолаларын үлэһиттэрэ, оҕо саадын сэбиэдиссэйдэрэ сэттэ буолан Бэрдьигэстээх сэлиэнньэтигэр бырайыактыыр үлэни билсиһэ, кинилэр хайдах тэриммиттэрин көрө ааспыт чэппиэргэ бара сырыттыбыт. Сырыыбытын үөрэх салалтата тэрийэн ыытта.
Үөрэҕирии салалтатын методическай отделыттан кылаабынай исписэлиис Эльвира Семеновна Петрова, Г.И.Чиряев аатынан Бүлүүтээҕи бастакы нүөмэрдээх оскуолаттан Светлана Евгеньевна Николаева, И.М.Гоголев аатынан Чочу орто оскуолатыттан Алена Спиридоновна Петрова, М.А. Алексеев аатынан Баппаҕаайы орто оскуолатыттан Алина Семеновна Винокурова уонна үөрэҕирии салалтатын оскуола иннинээҕи үөрэхтээһин отделын салайааччыта Лариса Дмитриевна Шамаева, «Бүлүүчээнэ» оҕо саадын сэбиэдиссэйэ Виктория Вячеславовна Тетелева уонна мин буолан сырыттыбыт. Айан сыала-соруга — бырайыактыыр үлэни билсиһии уонна киллэрии, тарҕатыы.
Тиийээт да икки гына араҕыстыбыт, биһиги, оҕо саадтара, «Кырачаан ымыылар» диэн оҕо саадыгар бардыбыт. Оскуолалар А.Н.Осипов аатынан оскуолаҕа бардылар. «Кырачаан ымыылар» кылгастык бырайыактыыр үлэлэригэр ылбыт граннарын кэпсээтилэр уонна Грант үбүнэн ылыллыбыт тэриллэри, муннуктары, кабинеттары көрдөрдүлэр. Кылгас экскурсия кэннэ граннарга быһаччы үлэлиир Мария Ришатовна Матвеева оҕо саада хайдах-ханнык граннарга үлэлиирин презентация быһыытынан барытын көрдөрдө. Онно көрдөххө-иһиттэххэ бу оҕо саада граннарга үлэлэспитэ ырааппыт. Ол курдук оҕо уйулҕатын, логопед кабинеттарыгар элбэх тэрил баарын көрдүбүт уонна оҕолор толкуйдуур дьоҕурдарын сайыннарарга хамсыыр-хамсатар тэрил бөҕө ылыллыбыт. 
Холобура, роботехникаҕа остуолугар тиийэ ылбыттар уонна араас норуоттар икки ардыларынааҕы уонна федеральнай куонкурустарга Москваҕа, Санкт-Петербургка, Южно-Сахалинскайга тиийэ ситиһиилээхтик кыттыбыттарын кэпсээтилэр.
Сүрүннээн көрдөххө, оҕо сада оройуоннарын баһылыгын Граныгар, «Алмаасэргиэнбаан» тэрийэр куонкурустарыгар кытталлар эбит, өрөспүүбүлүкэтээҕи «Фонд будущих поколений» куонкурустарыгар эмиэ хас да төгүл Грант ылбыттар, федеральнай «Фонд президентских грантов» хас да төгүл кыттыбыттар, ону таһынан «Фонд Природы», «Фонд Потанина», «Фонд Тимченко» диэн пуондалар биллэрбит куонкурустарыгар кыттаннар тэрилтэлэригэр элбэх үбү ыланнар, материальнай базаларын хаҥатаннар үөрэтии уонна иитии систематыгар элбэхтик туһаналлар эбит. Доруобуйаларынан хааччахтаах оҕолорго диэн анаан хостору, муннуктары тэрийбиттэрин сэргии көрдүбүт.
Билигин үөрэх тэрилтэлэригэр Граннарга кыттарга кыах дьэ бэрилиннэ. Оттон урут үөрэх тэрилтэлэрэ маннык кыттар кыахтара суоҕа. Ол иһин бу оҕо саадын урукку сэбиэдиссэйэ Надежда Николаевна Москвитина 2018 сыллаахха АНО тэрийбит. Ол эбэтэр автономнай некоммерческай тэрилтэ. Ол иһинэн элбэх граннары ылбыттар. Онон АНО хайдах тэриллиэҕин сөбүн сүбэлээтилэр. Уонна кинилэргэ, мин көрдөхпүнэ, бары салааларга граннарга кыттыыны улуустарын баһылыга Никита Викторович Андреев көҕүлүүр эбит. Дьаһалта иһинэн граннарга үлэни салайар исписэлиис баар эбит. Уонна саамай хайҕаллааҕа, Петр Денисович Аввакумов аатынан улуустарын модельнай библиотекатын иһинэн үлэлиир исписэлиис баар эбит. Саҥа идея, проблема баар буолла да муста охсон, бырайыагы сүбэлэһэн оҥороллор эбит, эбэтэр хайдах оҥорору, олоххо киллэрэри сүбэлээн биэрэллэр эбит. Бу үлэни энтузиаст Семен Олегович сүрүннүүр эбит.
Бэрдьигэстээхтэр өссө биир кыайбыт боппуруостара — ТОС, ол эбэтэр түөлбэлэр үлэлэрин уонна ТОС-тары граннарга кытыннаран, оҕо былаһааккатын, уулуссаҕа турар спортивнай тэриллэри ылбыттар.
«Кырачаан ымыылар» оҕо саадын кэннэ Семен Петрович Данилов аатынан Бэрдьигэстээх оскуолатыгар сырыттыбыт. Манна эмиэ Граннарга үлэ күөстүү оргуйар эбит.
Бу оскуолаҕа, мин көрдөхпүнэ, оҕо билиитин научнай таһымҥа таһаарыыга үлэ элбэхтик ыытыллар. Ол курдук инникини өтө көрөн, Саха сиригэр баар тымныыны туһанан, роботтары хамсатан, үөрэтэн көрөллөр эбит. Бу үлэлэригэр федеральнай экспертэр тиийэ кэлбиттэр. Онон тымныыбытын туһаныыны оскуола эрдэхтэн кытта үөрэтэн көрөллөр эбит. Биир хайҕаабытым баар Сахабыт сирин алмааһын курдук моһуоннаах дьиэ моделын оҥорбуттар. Онно элбэх кырыылаах алмаас моһуоннаах дьиэҕэ үүнээйи үүннэрэн өлгөм үүнүүнү ылар баҕалаахтар эбит. Бу оскуола оҕолоро оннооҕор балыгы уонна мундуну иитэн көрбүттэр. Уонна мунду олус тулуурдаах буолан, иитиэххэ балыктааҕар ордугун дакаастаабыттар. Өссө 40 перепелка иитэн турар уолу кэпсээтилэр уонна НВК-ҕа көстүбүт көтөр фермалаах уолларын да умнубатылар.
Уонна бу оскуолаҕа даҕаны, атын да үөрэх тэрилтэлэригэр даҕаны оҕону аһатыыны «Саламаат» диэн саҥа тэриллибит тэрилтэ аутсорсинг быһыытынан өҥөнү оҥорор эбит.
Биир өссө кэрэхсээн бэлиэтии көрбүтүм — Саха Өрөспүүбүлэкэтин үтүөлээх артыыстара Клавдия уонна Герман Хатылаевтар оҕолору төрүт дорҕооҥҥо чэппиэр аайы кэлэн үөрэтэллэр эбит.
Кэлэн иһэн Ааһыма нэһилиэгин Кировскай орто оскуолатын билсэн аастыбыт. Бу оскуола 6 мөлүйүөннээх Грант ылан, үлэни-хамнаһы тэрийбит уонна субуотаҕа 95 сыллаах үбүлүөйүн тэрийээри сылдьара. Бу оскуолаҕа Илбэҥэ нэһилиэгиттэн төрүттээх ыччат, эдэр киһи ситиһиилээхтик дириэктэрдии сылдьар эбит.
Онон айан-сырыы сыалын-соругун ситтэ. Оройуоммутугар үөрэх тэрилтэлэригэр АНО-лары дуу, НКО-лары дуу тэрийии билиҥҥи КЭМ ирдэбилэ буолбутун илэ харахпытынан көрдүбүт, чуор кулгаахпытынан иһиттибит.
Үөрэх бары тэрилтэлэрин бу боппуруоһу дьүүллэһиэххэйиҥ уонна үөрэҕирии билимин саҥа таһымҥа таһаарыаххайыҥ диэн ыҥырабын!
Альбина Ионова,
Дьөккөн.