(23-24.08.2024 с. буолан ааспыт нэһилиэк бастаан сурукка киирбитэ 390 сыллаах үбүлүөйүгэр ананар).
Саан Бөтөрбүүр куоракка
Архыыбыгар өр көрдөөн,
Көстөн кэллэ сурукпут
Саарбахтаммат туоһубут,
Сургуут бэчээт ууруулаах
Солотуулаах тиһиктээх,
Быһа холоон ол-онно
Маннык курдук этиллэр,
«Түҥү өрө баттахха
Үгүлээттэр диэн бааллар,
Сүгүн-саҕын буолбаттар
Утарсаары хаайаллар,
Быстах киирсии түмүгэр
Хотуо суохпут билиннэ,
Хата алҕас табыллан
Сыыһа-халты туттаран,
Тойоннорун биир уолун
Аманаатка ыллыбыт,
Алын түһэн кыстыахпыт
Эбии күүһү мунньуна,
Аны сайын тахсыахпыт
Түҥү өрө өксөйө»,
Суруйбуттар элбэҕи
Көрдөспүттэр үгүһү,
Ол саҕана хаһаахтар Дьокуускайга тураллар,
Бүлүү эҥэр быгыахтаан
Саҥа кэлэн эрэллэр,
Оннук кыһын кыстыыллар
Бүлүү Эбэ үрдүгэр,
Эһиилигэр тиийэннэр
Эллэһэннэр,киирсэннэр,
Иннилэрин ыланнар
Эйэлэһэн кэлэллэр,
Төннөрөллөр уолларын
Өйдөһөллөр букатын,
Үгүлээттэр манньатын
Дьаһаах төлөөн бараллар,
Ким күүстээҕэ ол хотор
Олох оннук оҥорор,
Онтон ыла ааҕыллар
Төрүттэммит дьылҕабыт,
Ону Сэбиэт уураахтаан
Бигэргэтэн кэбиһэр,
Күннэр,ыйдар ааһаллар
Уураахтаммыт кэм кэлэр.
Иһэ-таһа хомуллан
Дэриэбинэ киэркэйэр,
Үбүлээһин көрүллэн
Эбии тутуу ыытыллар,
Кулууб дьиэҕэ мустаннар
Бэлэмнэнэн бараллар,
Оҕо-аймах үҥкүүлүүр
Сорохторо ыллыыллар,
«Күбэйэлэр»көстөллөр
«Сандааралар»хаамсаллар,
Турар-турбат барыта
Сыана тула айманар.
Бырааһынньык сүрүнэ
Аһа-үөлэ,ол биллэр,
Сыспай сиэллээх сыһыыттан
Сылгыланан тутуллар,
Эрдэ сылла турунан
Собо балык хостонор.
Үгүлээккэ үбүлүөй
Үөрүү-көтүү,өрөгөй,
Үтүө сонун тарҕанар
Истиҥ илдьит иһиллэр,
Ытык-мааны ыалдьыттар
Тоҕуоруһа мусталлар,
Күнү-дьылы баттаһа
Үгүлээти булаллар.
Халлаан тура халынна
Былыт ыраах күрэннэ,
Куйаар күөҕэ көһүннэ
Санаа-хоту күннэннэ,
Тыала-кууһа уурайда
Сылыйардыы сананна.
Сарсыардаттан түһүлгэ
Ыалдьыттары ыҥырда,
Кэлии-барыы үксээтэ
Киирии-тахсыы элбээтэ,
Намыын-намчы муусука
Иэйиилээхтик тыаһаата,
Үбүлүөйү арыйан
Алгыс баһа сыаланна,
Сэргэ турда айхаллаан
Бэлиэ күнү уруйдаан,
Ырыа-тойук дьиэрэйдэ
Саҕаланна эҕэрдэ,
Оһуокайдаан ойдулар
Эһиэкэйдээн тэйдилэр.
Остуол туолла,хотойдо
Ыҥырыылаах олордо,
Аһа-үөлэ оһуобай
Манна ама туох суоҕай,
Минньигэһэ бэртээхэй
Муорус,быырпах дэлэгэй,
Саха төрүт аһыттан
Харта,хаһа халыйда,
Булт-алт,балык өттүттэн
Нэмэлэтэ,собото,
Сылгы,ынах этиттэн
Үтэһэтэ,соркуойа,
Хортуоскалаах салааты
Тууһаммыттыын уурбуттар,
Итии аһы киллэрэн
Иһиттэргэ сүөкүүллэр,
Бэрэскилээх алаадьы
Сэргэстэһэр буолбуттар,
Кэтилиэти арыыга
Ыһаарылаан таппыттар,
Оҕуруоппут аһа баар
Тоҥнуу сиэнэр кытта баар,
Халбаһыыны кырбааннар
Антах соҕус аспыттар,
Бэйэ киэнин,сыалааҕы
Чугаһата тарпыттар,
Бурдук аһын арааһын
Дэмин кыайа туппуттар,
Иһиттэрин таһынан
Өрөһөлүү куппуттар,
Майгыннаһар таҥастаах
Иһит-хомуос тутуурдаах,
Олус кэрэ дьүһүннээх
Дьуһуурунай кыргыттар,
Аһылыгы таһаннар
Умса-төннө түһэллэр,
Бүтэн эрэр иһити
Уларыта охсоллор,
Итии чэйдээх чаанньыгы
Эмиэ илдьэн иһэллэр,
Долгуйаннар турбаттар
Хаама-сүүрэ сылдьаллар,
Ордубутун сэрэххэ
Олох тута сылдьаллар,
Өссө ууран биэрээри
Уҥа-хаҥас көрөллөр,
Манна эмиэ эҕэрдэ
Ырыа-тойук бөҕөтө,
Аһыы-аһыы кэпсэтии
Тура-тура тыл этии,
Эҕэрдэни бүтэрэн
Астан-үөлтэн сөп буолан,
Бука-бары тутуһан
Түһүлгэҕэ киирэллэр.
Хараҥарыан иннинэ
Паарка уота холбонор,
Киирэр аарка аннынан
Мааны дьоннор ааһаллар,
Хатыҥ чараҥ быыһынан
Сэгэлдьиһэ хаамаллар,
Кэнсиэр буолар дэһэллэр
Мичилиһэ үөрэллэр,
Долгураҥҥа чуумпуга
Иһийэннэр иэйэллэр,
Эбэ кэрэ көстүүтэ
Олус ыраас салгына,
Сүргэлэрин көтөҕөр
Баҕаларын ханнарар.
Эрхааннаах Санита Ай
Ырыалара ылбаҕай,
Кэнсиэртэрэ сүр уоттаах
Көрдөөх-нардаах быһыылаах,
Доҕуһуола хаһыылаах
Ытыс-тыаһа аргыстаах,
Оҕо-аймах үөрүүлээх
Эдэр-эмэн үҥкүүлээх,
Көрөөччүбүт махтала
Артыыстарга ананна,
Киэһээ үҥкүү битийдэ
Хамсаныыта дьэ бэрдэ,
Эдэр сүрэх тэбиитэ
Түүнү быһа тиҥийдэ.
Иккис күнэ,салгыыта
Өссө ордук сатанна,
«Дьахтар Бастаах» кытыла
Булчуттары тургутта,
Илин-кэлин түсүһүү
Сүүрүү-көтүү,эриһии,
Сүрүн бириис үксүтэ
Кыайыылаахха тигистэ,
Хотторбут да маппата
Сорох орто быһыыта,
Булчут удьуор аймахтар
Бириис бөҕө ыыппыттар,
Көрөөччүлэр өйдөөннөр
Күөгүлэрин ылбыттар,
Алыһары,сордоҥу
Бииртэн биири хаптаран,
Балыктанан үөрдүлэр
Кимнээҕэр да ортулар.
Манан эрэ бүппэтэ
Үбүлүөйдээх тэрээһин,
Оскуолаҕа,түмэлгэ
Биһирэмнээх түгэннэр,
Кэккэлэһэ кэмнэргэ
Дьоһуннаахтык буоллулар.
Айылҕабыт көҥүллээн
Туран биэрдэ абыраан,
Тэрээһиммит бүппүтүн
Тарҕаспыппыт кэнниттэн,
Саҕаланна наҕыллык
Уһун ардах ибиирдээн.
Ыраах-чугас сирдэртэн
Дойдуларын ахтаннар,
Таптыылларын биллэрэн
Ытыктааннар кэлбиттэр,
Санааларын ситэннэр
Сүрэхтэрин үөртүлэр,
Салгынынан тыынаннар
Имниин кэйэ кыыстылар,
Доҕотторун көрсөннөр
Ахтан-санаан аастылар,
Аймахтарга сылдьаннар
Сэргэхсийэн бардылар.
Үгүлээккэ үбүлүөй
Буолуох кэмҥэ,дьэ буолла,
Дьоммут баҕа санаата
Хойутаатар да туолла.
Үтүөкэннээх дойдубут
Үгүлээппит барахсан,
Үүнэ-сайда,тупса тур
Үйэлэргэ туругур.
Байрон Иванов.03.10.2025.