Улуус үрдүнэн анал байыаннай дьайыыга сылдьар биир дойдулаахтарбытыгар уонна кинилэр дьиэ кэргэттэригэр көмөнү оҥоруу үлэтэ тохтоло суох баран иһэр. Бүгүн Баппаҕаайы нэһилиэгин «Сүрэҕим баҕатынан» түмсүүтэ бэйэтин үлэтин билиһиннэрэр.
Жиркова Ирина Николаевна — “Сүрэҕим баҕатынан” түмсүү салайааччыта, Баппаҕаайы орто оскуолатын учуутала:
— 2022 сылтан Баппаҕаайы нэһилиэгэр «Сүрэҕим баҕатынан» диэн түмсүү тэринэн, анал байыаннай дьайыыга сылдьар биир дойдулаахтарбытыгар ахсаабат көмөнү оҥоробут.
“Бүлүү улууһа эһигинниин бииргэ” диэн анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарыгар уонна кинилэр дьиэ кэргэттэригэр улуустааҕы көмө оҥорор пууну кытары бииргэ сүбэлэһэн үлэлиибит. “Бары биир сомоҕо күүс буоллахпытына, хайаатар да Кыайыы кэлиэҕэ, уолаттарбыт этэҥҥэ эргиллэн кэлиэхтэрэ” диэн санаанан салайтаран, туох баар ыытыллар үлэҕэ, акцияларга барытыгар көхтөөхтүк кыттан, бэйэбит кылааппытын киллэрэбит.
Биһиги түмсүүбүт үс хайысханан үлэлиир: бастакыта-араас акцияларга кыттыы, ыытыы, наадалаах малы-салы булуу-оҥоруу; иккиһэ-байыастарга байыаннай техникаҕа аналлаах харысхал сиэккэлэри, нашлемниктары баайыы; үсүһүнэн-анал байыаннай көстүүмнэри, таҥастары тигии.
Ол курдук үс төгүл «Илии сылааһа» акцияны тэрийэн, 30 898 солк. суумалаах тус гигиенаҕа туттуллар мал-сал хомуллубута, биэс дождевик тигиллибитэ.
Оскуола оҕолоро анал байыаннай дьайыыга сылдьар убайдарыгар, аҕаларыгар ис сүрэхтэн тахсар баҕа санааларын «Письмо солдату» суруйбуттара. Онно маннык ис хоһоонноох харда эппиэт туппуппут: “Дорооболоруҥ! Александров Василийбын. Бу Илбэҥэ оҕолорун суруктарын булан аахтым- көрдүм. Көстөн кэллэ…Саҥа дьыл иннинэ суруйан ыыппыттар эбит, наһаа үчүгэй көрөргө. Махтал буолуохтун. Баппаҕаайы орто оскуолатын үөрэнээччилэригэр тиэрдээриҥ эрэ, суруккутун туттубут. Доҕоттор, мин этэҥҥэбин, Луганскайга баарбын. Итинник ис хоһоонноох суруктары тутан олус долгуйабыт ”.
Нэһилиэкпит баһылыга Егор Афанасьевич Николаев биһиги үлэбитигэр төһүү күүс-көмө, сүбэ-ама буолар. Кини ньыматынан харыстанар сиэккэлэр тутатына умайбат гына анал обороботканы ааһаллар. Бойобуой бэрэбиэркэни ааспыт дрон, тепловизор үөһэттэн кыайан көрбөт матырыйаалларынан баайыллыбыт сиэккэлэр олус наадалаахтарын өйдөөн, нэһилиэк олохтоохторо кыттыһан, ким бириэмэлээҕинэн кэлэн көмөлөһөллөрө улахан махталлаах дьыала. Егор Афанасьевич анал байыаннай дьайыыга командировкаҕа бара сылдьан, тус гигиенаҕа суунуу-тарааныы байыастарга кэккэ ыарахаттардааҕын бэлиэтии көрөн, армейскай сухой душ оҥоһуллар ньыматын, онно туох матырыйаал наадатын билэн кэлэн, бэйэтэ сүүрэн-көтөн бары матырыйаалын атыылаһан аҕалан, биһигини хайдах оҥорорго үөрэппитэ. Ол түмүгэр “Армейский сухой душ “Баппагай” диэн 2547 устуука оҥоһуллубутун анал байыаннай дьайыыга илдьэн туттарбыта. Итини таһынан 500 устуука бойобуой испиискэ (бу испиискэлэр 8-9 мүнүүтэ устата ардахха, тыалга умуллубакка умайаллар), харыстанар сиэккэлэр, сиэл угунньалар, нашлемниктар, армейскай душтар, араас көстүүмнэр тигиллэн, утары туттуллар наадалаах мал-сал атыылаһыллан, Аҕа дойду көмүскээччитин күнүн көрсө нэһилиэк олохтоохторо “Сладости для бойца» акцияҕа кыттан, 42 устуука, онтон оскуола оҕолоро 11 устуука 5 л уу кутуллар бытыылкаларыгар араас минньигэс астары уган, анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарыгар улуустааҕы көмө оҥорор пууҥҥа киллэрэн туттарбыппыт. “Сардаана” фабрика таба тыһын кыраһыннарын биэрбитинэн 25 олбохтору тикпиппит, ону техникаҕа бэртээхэй олбох диэн хайгыыллар.
Мин былырыын сайын Мэҥэ Хаҥаласка ыытыллыбыт учууталлар дьаарбаҥкаларыгар “Волонтеры Саха” түмсүүгэ армейскай сухой душ оноһуллуутугар маастар-кылаас ыыппытым. 50 устууканы уонна тус гигиенаҕа туттуллар 8898 солк. суумалаах малы “Волонтеры Саха” салайааччытыгар Туяра Николаевна Константиноваҕа туттарбыппыт. Сухой душ олус наадалааҕын бэлиэтээн туран, анал сертификат биэрбитэ. Биһиги манна кырдьаҕастар да, эдэрдэр да мустаммыт бэйэбит илиибит сылааһын, сүрэхпит баҕатынан алгыспытын биэрэн туран үлэлиибит. Бары үлэлээх – хамнастаах дьон буолан, хайдах сатанарынан аттаран сылдьабыт.Түмсүүбүтүгэр аҕам саастаахтар кэлэн көмөлөһөллөрүттэн киэн туттабыт, ытыктыыбыт, ол курдук Николаева Александра Алексеевна, Григорьева Татьяна Васильевна. Акимова Варвара Яковлевна, Иванова Зоя Яковлевна, Поскачина Наталья Гаврильевна кэлэн көмөлөһө тураллар.
Анал байыаннай дьайыыттан уоппускатыгар кэлэ сылдьар уолбутугар байыаннай рюкзак, сухой паек, дождевик, харыстанар 2 сиэккэ биэрбиппит уонна харчынан көмө оҥорбуппут.
Анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарыгар уонна кинилэр дьиэ кэргэттэригэр “Бүлүү улууһа эһигинниин бииргэ” диэн улуустааҕы көмө онорор пуун салайааччыта Мария Петровна мобилизация саҕаланыаҕыттан ыытар араас акцияларыгар, тэрээһиннэригэр бары хайдах кыахтаахпытынан кыттабыт. Күннээҕи сонуну, балаһыанньаны кэпсии, сүбэлии-амалыы, санаатын үллэстэ сылдьар, СВО-ҕа көмө оҥорор пуун уонна улуус общественнай түмсүүлэрин салайааччыбытыгар Мария Петровнаҕа махтал бастыҥын аныыбыт.
Антонова Татьяна Ивановна — олохтоох балыыһа медсестрата, анал байыаннай дьайыы саҕаланыаҕыттан үлэлиир, сүбэ-ама биэрээччи:
-Балаһыанньаны барытын кэтии, истэ сылдьан кыргыттарбар түмсүү тэринэн үлэлиэххэйиҥ диэн этии киллэрбитим. Салайааччынан Ирина Николаевна Жиркованы талбыппыт, мин көмөлөһөөччү буолбутум, Альбина Николаева, Евдокия Николаева, Вероника Харлампьева, Айталина Сидорова буолан 2022 сыл алтынньы 10 күнүттэн бэйэбит харчы хомуйсан, үлэбитин саҕалаабыппыт.
Маҥнайгы көмөҕө сөптөөх эми-тому атыылаһан, аптечка суумкатын курдарыгар иилинэр гына тигэн, эмтэри угаттаан, барыта 25 устууканы оҥорбуппут. Нэһилиэк олохтоохторо сылгы сиэлэ биэрбиттэринэн 196 паара угунньа оҥоһуллубута. Саппыкы иһинэн кэтэллэригэр кээнчэ, куллуку быыкарайкатын оҥостон, дьиэбититтэн матырыйаал аҕалан, сорҕотун атыылаһан 32 устууканы, сирэйи тыалтан көмүскүүр мааска-шарфик курдук 25 устууканы, саа уоһугар буор, кир киирэн мэһэйдиир үһү диэни истэммит, маҥан таҥаһынан саа төбөтүгэр чехол, атахтарыгар, илиилэригэр бааналларыгар диэн маҥан повязкалары 45 устууканы тикпиппит. Ол маҥан повязка Россия саллааттара баанар бэлиэлэрэ эбит. Бу тикпит таҥастарбытын, оҥорбут малларбытын барытын “Бүлүү улууһа эһигинниин бииргэ” диэн улуустааҕы СВО-ҕа көмө оҥорор пууҥҥа киллэрэн туттарбыппыт.
Николаева Альбина Алексеевна — “Алаһа” сынньалаҥ киинигэр охраннигынан үлэлээбитэ отучча сыл буолла, анал байыаннай дьайыы саҕаланыаҕыттан түмсүүнү тэрийсибит, элбэх алгыстаах бэйэни көмүскэнэр сиэккэни баайсыбыт биир бастыҥ волонтер:
— Биһиги түөлбэ салайааччылара нэһилиэккэ ыытыллар тэрээһиннэргэ кыттыһан үлэлиибит. 2022 сылтан эмискэ анал байыаннай дьайыы саҕаламмытынан туох кыалларынан биир дойдулаахтарбытыгар көмөлөһөргө сананан, алта буолан сүбэлэһэн мин, Евдокия Николаева, Вероника Харлампьева, Айталина Сидорова, Татьяна Ивановна, Ирина Николаевна салайааччылаах үлэлии сылдьабыт. Бастакы үлэбит блиндажнай чүмэчилэр этилэр. Нэһилиэнньэттэн бааҥка хомуйан, парафины “Валбериска” сакаастаан оҥорон саҕалаабыппыт. Евдокия Егоровна, Айталина Михайловна, “Алаһа” сынньалаҥ киинин дириэктэрэ Вероника Владимировна биир санаанан көмөлөһөн барбыттара. «Кыайыы чүмэчитэ» акцияҕа кыттан, 329 бааҥка блиндажнай чүмэчи оноһуллубута.
Бу блиндажнай чүмэчилэргэ астарын сылытан аһыыллар, илдьэ сылдьан окуопаҕа уматан таҥастарын куурдуналлар, иттэллэр диэни истибиппит, онон элбэх оҕобутугар туһалаата ини диэн эрэнэбит.
Салгыы Дьокуускайга “Боевые шелкопряды” диэн Попова Тамара Дмитриевна салайар түмсүүтүгэр баран, салайааччыбыт Ирина Николаевна үөрэнэн кэлбитэ. Онон 2х2 м уһуннаах 22 устуука анал харыстанар сиэккэлэри уонна техникаҕа аналлаах 14х8 м уһуннаах 10 устуука сиэккэни баайан пууҥҥа киллэрэн туттарбыппыт. Ити курдук Бүлүү улууһугар биһиги эрэ түмсүү кинилэр ньымаларынан икки өрүттээх сиэккэни баайабыт уонна кинилэртэн үөрэнэн нашлемниктары өрөбүт. Түгэнинэн түһанан, Тамара Дмитриевнаҕа махтанабыт.
Никитина Августина Никитична — «Иис – уус” түмсүү иистэнньэҥэ, пенсионер:
-Быйыл муус устар ыйга анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарыгар улуустааҕы көмө оҥорор пуун салайааччыта Мария Петровна тэрийиитинэн көмө оҥорор пууҥҥа икки күн устата Тылгыныттан иистэнньэҥ Иван Прокопьев байыаннай көстүүмнэри тигиигэ маастар-кылааһыгар киирэн сырыттым. Кини ыйан-кэрдэн, көрдөрөн биэрэн, байыаннай көстүүм хайдах тигиллэр кистэлэҥнэригэр үөрэннибит. Онон Мария Петровнаҕа, Иван Прокопьевка махталым улахан. Бу икки күн устата Мария Петровна төттөрү – таары массыынанан дьиэбэр илдьэн-аҕалан биэрэн, улаханнык абыраата. Кини бииргэ үлэлиир хамаандата бары да олус дьаныардаах, үлэһит дьоннор эбиттэр диэн бэлиэтии көрдүм.
Биһиги «Иис – уус” түмсүүбүтүгэр сэттэ буолан иистэнэбит. Иистэнэр кыргыттар бары үлэлээхтэр, ол быыһыгар кэлэн иистэнэ охсон бараллар, Анна Ивановна Матвеева, Лидия Марковна Константинова көстүүмнэри быһан бэлэмнээбиттэрин Гульнара Николаевна, Сардана Афанасьевна, Татьяна Ивановна, Вероника Владимировна буолан сүбэлэһэн, хайдах тигиллиэхтээҕин көрдөрөн биэрбиппэр, начаас ылынан, 14 комплект чараас , 10 комплект флис көстүүмнэри, 13 устуука флис бэргэһэни тигэн, улуустааҕы көмө оҥорор пууҥҥа Мария Петровнаҕа киллэрэн туттарбыппыт. Тигиллиитин хаачыстыбатын олус биһирээн хайҕаабыттара. Биһиги таҥас тигэр матырыйаалларбытын, молниятыгар, липучкатыгар, резинатыгар, сабыгар тиийэ барытын “Бүлүү улууһа эһигинниин бииргэ” диэн улуустааҕы анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарыгар көмө оҥорор пуун толору хааччыйар. Бу да сырыыбар матырыйаалбын барытын илдьэ тахсыбытым.
Муза Федорова.