Петр Александрович Догоюсов оҕо сааһа ааспыт, сүүрбүт-көппүт Чочутун нэһилиэгэр баһылыгынан икки болдьоххо талыллан үлэлээбитэ уон сыла туола оҕуста. Сыл — хонук диэн манныгы этэн эрдэхтэрэ …
Туруоруллубут соруктартан төһөтө туолбутун, туох үлэ ыытыллыбытын аныгы үйэ ситиминэн, кэмиттэн кэмигэр буолар отчуоттартан истэ -билэ олоробут. Петр Александрович эдэр эрчимнээх салайааччы быһыытынан төрөөбүт нэһилиэгэр үлэлиир кэмигэр былааннаммыт үлэлэр, саҥалыы көрүүлэр, хамсааһыннар олоххо киирэллэригэр үгүс сыратын биэрдэ.
Быыбардааччыларын эрэллэрин үтүө суобастаахтык толордо дии саныыбын. Уурайыах уурайбытын, ааһыах ааспытын кэннэ били «былырыыҥҥы ынаҕым үүттээх да этэ «,- диэбит курдук иһиллибэтэр ханнык.
Билигин олох уларыйда, барытын үп-харчы быһаарар, чыычаах эрэ босхо ыллыыр үйэтигэр олоробут. Ону кытта дьон өйө — санаата, билиитэ кэҥиир, сүүс киһи санаатын табар салайан олорор киһиэхэ ыарахана биллэр.
Бу бэлиэтээһиммэр бэйэбэр сыһыаннаах түгэннэри ахтан ааһарым махталым бэлиэтинэн буолуохтун.
Аҕам аатынан ыҥырыллар сааспар тиийэн олорон салалта болҕомтотун биллим диэн
астынабын. Бэлиэ даталары көтүппэккэ махтал суруктарынан, «Дьиэ-кэргэн — бигэ тирэх» түөскэ кэтиллэр үбүлүөйүнэй бэлиэлэринэн наҕараадаланан, нэһилиэк бочуоттаах бэтэрээнэ аатын ылан үрдүк үөрүүнэн кынаттанным. Национальнай бибилэтиэкэ дириэктэрин солбуйааччы А.В.Игнатьевтыын тэрийбит Дьокуускай куорат национальнай бибилэтиэкэтигэр үөрүүлээх быһыыга-майгыга бастакы иэйиилэрим хомуурунньугун сүрэхтээбиттэрин, долгутуулаах түгэни бэлэхтээбиттэрин ама хайаан умнуомуй? Олоҕум чуумпу кытылыгар истиҥ сыһыан сылаас тыала сааһырбыт сүрэхпин бу күҥҥэ дылы илбийэн ааһар.
Нэһилиэк баһылыга Пётр Догоюсов сылын аайы ыытыллар аҕам саастаахтарга аналлаах сэргэх тэрээһиннэрэ үгэскэ кубулуйда. Олохтоох музей үлэһиттэрин кытта ыкса үлэлэһэн кэрэни кэрэхсиир салайааччы, нэһилиэк айар куттаахтарын түмсүүтүн тэрийэн хаалларда. Ыраата барбакка аҕыйах хонуктааҕыта, Саха обкомун бастакы сэкэритээрэ, судаарыстыбаннай диэйэтэл Г.И.Чиряев төрүт дойдутугар Кыадаҥдаҕа, төрөөбүтэ 100, Улуу Кыайыы үбүлүөйдээх 80 сылларыгар аналлаах үрдүк таһымҥа ыытыллыбыт, элбэх үлэттэн тахсыбыт Үрүҥ Тунах ыһыах тэрээһинин, улуу киһи төрөөбүт өтөҕүн саҥардан оҥоруутун бэлиэтээн ааһабын. Ол курдук нэһилиэктэр уопсай биир хамаанда буолан түмсүүлээхтэрин көрдөрдүлэр. Дойдуга буола турар уустук кэмҥэ санааны көтөҕөр, маннык сүҥкэн дириҥ суолталаах ыһыах ыһыллыбыта дьон киэҥ сэҥээриитин ылыан ыллаҕа. Нэһилиэгин ытык-мааны олохтоохторугар, бу сыллар тухары күүс-көмө, тирэнэр тирэх буолбут бииргэ үлэлээбит дьонноругар Махтал суруктары туттарбыта үөрүүлээх түгэнинэн буолла.
Мин кинини киһи быһыытынан эйэҕэс, салайааччы быһыытынан болҕомтолоох киһинэн ааҕабын, алтыһан ааспыппар махтанабын.
Инникитин олох киэҥ аартыга арылыннын, салайар дьоҕура үрдүктэн үрдүгү дабайар далаһанан буоллун.
Мария Буслаева,
Чочу нэһилиэгин бочуоттаах бэтэрээнэ.