Иэйиилэр сценаттан тэйэннэр
Көрөөччү дууһатын куустуннар,
Дьэрэкээн көстүүлэр кэлэннэр
Сааланы абылыы турдуннар…
Үҥкүүлээҥ, доҕоттоор, үҥкүүлээҥ
Үөрүүнү-көтүүнү үксэтиҥ,
Үҥкүүлээҥ, доҕоттоор, үҥкүүлээҥ
Улуукан Кыайыыны уруйдааҥ.
Улуу Кыайыы 80 сылыгар, Арассыыйаҕа Аҕа дойдуну көмүскээччи, Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Ийэ дойдуну көмүскээччи сылларыгар аналлаах улахан дьоҥҥо “Кыайыыны түстүүр үҥкүүлэр” диэн аһаҕас үҥкүү күрэҕэ Тааһаҕар нэһилиэгин “Эйгэ” норуот айымньытын дьиэтигэр ыытылынна.
Улуу Кыайыы! Төһөлөөх сыранан, көлөһүнүнэн, өлүүнэн-сүтүгүнэн кэлбит күнүй? Биһиги бу күнү олус сыаналыыбыт, умнубаппыт, киэн туттабыт! Кыайыы өйдөбүлэ өлбөөдүйбэт, көлүөнэттэн көлүөнэҕэ тиэрдиллэр. Аан дойдуну аймаабыт, кыа хаанынан Ийэ сири ытаппыт, алдьархайдаах сэриини элбэх кыһалҕанан, өлүүнэн-сүтүүнэн биһиги эһэлэрбит, аҕаларбыт, убайдарбыт кырыктаах өстөөҕү кыайан аҕалбыттара.
1945 сыллаахха Берлин куоракка Рейхстах үрдүгэр Сэбиэскэй саллааттар өстөөҕү кыайбыт бэлиэлэринэн кыһыл былааҕы харах уулаах «Ураа!» хаһыынан күөрэччи туппуттара.
Норуот уус-уран айымньытын биир саамай кэрэ салаата үҥкүү эйгэтэ. Үҥкүү нөҥүө Улуу Кыайыыны уруйдаан ансаамбыллар араас иэйиилээх үҥкүүлэри талба талааннара арыллар туран толордулар. Үҥкүү абылаҥнаах күүһүн иҥэрэн, үҥкүү кэрэ эйгэтигэр сирдээччилэрэ, хореографтар дууһаларын ууран ураты нүөмэрдэри көрөөччүлэргэ бэлэхтээтилэр.
Үҥкүү кэрэ абылаҥын түһүлгэтин СР культуратын уонна үөрэҕириитин туйгуна, “Айылгы” народнай үҥкүү ансамбылын салайааччыта Валерий Томскай салайааччылаах дьоһуннаах дьүүллүүр сүбэ көрдө, ырытта, кыайыылаахтары быһаарда.
“Кыайыыны түстүүр үҥкүүлэр” диэн аһаҕас үҥкүү күрэҕин Кылаан Чыпчаал үрдүк аатын “Дугуйук” ансаамбыл ылла, хореограф Мария Васильева, Тааһаҕар нэһилиэгэ.
18-50 сааһыгар диэри саастаах үҥкүүһүттэргэ кыайдылар:
I Үрдэл аатын ылла — Туйаарыма” ансаамбыл’ Алексей Афанасьевич Миронов аатынан Мастаах орто оскуолата, хореограф Наталья Яковлева, Тоҕус нэһилиэгэ.
II Үрдэл аатын ылла — Афанасий Иванович Леонтьев аатынан Лөкөчөөн орто оскуолатын “Түмэн”ансаамбыла, салайааччы Мария Малышева, Лөкөчөөн нэһилиэгэ.
III Үрдэл аатын ылла “Сайдыына”ансаамбыл, хореограф Мария Васильева, Тааһаҕар нэһилиэгэ.
50 сааһыттан үөһэ үҥкүүһүттэргэ кыайдылар:
I Үрдэл — “Күбэйэ”эбээлэр түмсүүлэрэ, салайааччы Акулина Поскачина, хореограф Мария Васильева.
II Үрдэл — “Чэбдигирдии” бөлөҕө , салайааччы Вера Васильева, хореограф Яков Уваровскай, Арыылаах нэһилиэгэ.
“Бастыҥ салайааччы” анал ааты Афанасий Иванович Леонтьев аатынан Лөкөчөөн орто оскуолатын “Түмэн” ансаамбылын салайааччыта Мария Малышева ылла.
“Сааһы билиммэт кэрэ абылаҥ” анал ааты ыллылар “Күбэйэ” эбээлэр түмсүүлэрэ. Салайааччы Акулина Поскачина, хореограф Мария Васильева.
Үҥкүү ханнык баҕарар норуот өлбөт-сүппэт, симэлийбэт баай култууратын биир кэрэ, хатыламмат көрүҥэ. Үҥкүүгэ саас ортолоох, аҕам саастаах кэрэ аҥардар тардыһыылара тэнийдэ, араас хайысхалаах үҥкүү бөлөхтөрө сир-сир аайы тэриллэ тураллар, бу олус кэрэхсэбиллээх. Инникитин да дьоһун түһүлгэлэр тэриллэннэр араас таһымнаах тэрээһиннэр бу араҥаҕа үҥкүүнү сөргүтэргэ, сайыннарарга кыах биэрдиннэр. Бу курдук тэтимҥитин ыһыктыман, мэлдьи үлэ үөһүгэр, эдэрдии эрчимнээхтик сылдьыҥ, өссө да үҥкүүлэр айылла турдуннар диэн баҕа санаабытын этэбит. Итинник үрдүк таһаарыылаахтык үлэлээҥ, айыҥ-тутуҥ!
Гульнара Алексеева,
Тааһаҕар.